Trang chủ » 2020 » Tháng 3 » Tôn giáo và khoa học : hai mặt của một đồng xu

Tôn giáo và khoa học : hai mặt của một đồng xu

"Khoa học mà thiếu tôn giáo thì khoa học què quặt. Tôn giáo mà thiếu khoa học thì tôn giáo mù lòa"

Bắt đầu từ tôn giáo

Từ thuở hồng hoang loài người sống phụ thuộc vào thiên nhiên như bất cứ một sinh vật nào khác nhưng loài người có một sự khác biệt lớn so với muôn loài đó chính là khả năng “Tư Duy” và “đời sống Tinh Thần”. Nhờ đó mà con người cổ đại biết cách sử dụng công cụ lao động như một cách thức sinh tồn và dần trở thành giống loài “thống trị” trên hành tinh này. Nhưng ở cái thuở sơ khai ấy, con người ăn lông ở lỗ cũng phải chịu muôn vàn mối đe doạ từ các mối nguy hiểm đến từ thiên nhiên mà không thể lý giải, không thể thay đổi, không thể chống lại. Dần dần đã hình thành nên một thứ niềm tin lớn vào những “năng lực siêu nhiên” có quyền ban phát và định đoạt. Qua thời gian, những niềm tin siêu hình ấy trở thành những tập tục tín ngưỡng hằn sâu vào trong đời sống tinh thần, được phát triển thành các học thuyết, sử dụng rộng rãi và lưu truyền qua nhiều thế hệ, hình thành nên thứ bao trùm được gọi là Tôn Giáo.

Bởi con người sinh sống ở các vùng miền lãnh thổ khác nhau, có văn hoá, tập tục liên quan đến đặc điểm khí hậu, thổ nhưỡng khác nhau, thờ phượng những vị Thần Linh khác nhau nên dễ hiểu rằng tôn giác là rất đa dạng và phong phú. Nhưng tựu chung tất cả tôn giáo cùng hướng đến tính Đạo, hướng con người sống và làm việc thuận theo những quy luật của trời đất, thiên nhiên, vũ trụ. Tôn giáo chính là nguồn cho sức mạnh tinh thần vĩ đại của con người mà không gì có thể thay thế được.

Trong cuộc sống kinh tế xã hội, những người nghèo hàng ngày phải vật lộn với sự mưu sinh nên ít có thời gian sinh hoạt tôn giáo hoặc bị sa vào những niềm tin sai lệch mang tính “mê tín dị đoan”. Người càng thành đạt giàu có, những người càng có trí tuệ minh sáng, đủ đầy vật chất càng dành thời gian nhiều hơn để tìm kiếm những trải nghiệm tinh thần nơi Tôn giáo, với ước muốn hiểu được thông điệp của Vũ Trụ, giao hội tinh thần được với những đấng Thần Linh cao cả.

Đời sống con người nếu không có tôn giáo sẽ vô cùng trận trụi và khó lường, sẽ không thể ở vị thế giống loài thượng đẳng so với muôn loài. Và tôn giáo là phạm trù thuộc niềm tin cá nhân, mỗi người đều có quyền tự do tín ngưỡng như một quyền lợi đã được pháp luật thừa nhận và bảo hộ. Tuy nhiên, cũng bởi tôn giáo mang tính “niềm tin cá nhân” nên chỉ có thể chia sẻ, không thể giao giảng.

 

Khoa học kiểm chứng

Bình minh của khoa học đến từ đầu những năm đầu thế kỷ XIX, khi mà một loạt các học thuyết được ra đời từ những khảo sát thực nghiệm mang tính logic cao của những người làm công tác nghiên cứu. Khoa học định hướng tập trung tìm hiểu thế giới vật chất ở bên ngoài với mục đích hiểu được thế giới hữu quan giúp cho đời sống vật chất của con người được tốt hơn, hiện đại hơn. Cách tiếp cận của khoa học là dùng khảo sát, thực nghiệm từ đó có các số liệu logic minh chứng cho những svht xẩy ra xung quanh cuộc sống con người. Vì vậy, khoa học không tin vào những gì mà chưa có bằng chứng thực nghiệm.

Khoa học có tác dụng to lớn giúp giải quyết được những tò mò trước mắt của con người về thế giới nhưng đặc tính của khoa học là tính tương đối, những kết quả khoa học được chấp nhận tạm thời cho tới khi có những bằng chứng khoa học khác phủ định hoặc thay thế những thứ đã tồn tại. Ví dụ, ở phương Tây trước thế kỉ XIX vẫn tin rằng vũ trụ luôn ở trạng thái tĩnh tại theo quan điểm của triết gia Aristotle cho đến khi thuyết Tương Đối rộng của A. Einstein về sự giãn nở của vũ trụ được công bố vào đầu thế kỉ XX. 

Vì vậy, khác với tôn giáo được hình thành bởi đức tin, khoa học là kiểm chứng, là số liệu thống kê, là hiện thực, khoa học không có chỗ cho niềm tin. Con người có thể ủng hộ khoa học, nhưng không tin tưởng tuyệt đối vào khoa học. Luôn hoài nghi chính là động lực để người làm khoa học khám phá và phát minh.

 

Sự tương quan của tôn giáo và khoa học

Từ những phân tích ở trên có thể rút ra được rằng:

Tôn giáo dành cho số đông. Mọi người ở mọi tầng lớp đều có thể tiếp cận tôn giáo để hình thành đức tin cho riêng mình mà không cần kiểm chứng. Tuy nhiên giá trị của tôn giáo chỉ có ích trong những cộng đồng riêng của nó. Trong khi đó, khoa học phải trải qua thực nghiệm, nghiên cứu, kiểm chứng nên công việc nghiên cứu khoa học chỉ dành cho một số ít người có đam mê, có đủ công cụ dụng cụ nhưng kết quả của khoa học lại có thể ứng dụng trên diện rộng, cho rất nhiều người.

Ngày nay, khoa học kiểm chứng đã đi rất xa với sự quan sát bình thường bằng giác quan nên khoa học ngày càng xa vời với người bình thường. Có rất ít người có thể thẩm định được những kết quả nghiên cứu của khoa học. Vì vậy phần đông chỉ có thể tin vào những gì nghe được hoặc học được. Vì vậy Khoa học ngày nay đang dần trở nên như một thứ tôn giáo, chỉ có tin hay không tin mà thôi.

Khoa học hiện đại làm nền tảng cho sự phát triển của công nghệ còn tôn giáo làm nền tảng cho sự phát triển đạo đức. Trong khi khoa học quan tâm phát triển đời sống vật chất thì thì tôn giáo bận tâm tới ý nghĩa và giá trị đích thực của cuộc sống sâu xa của con người . Nếu như khoa học không thể giải quyết được những vấn đề xã hội, không thể chỉ cho con người làm sao để sửa đổi những thói xấu, không trị được đau khổ, thất vọng,… thì tôn giáo đi sâu tìm ra giải đáp cho những vấn đề liên quan đến đời sống tinh thần của con người, đủ mọi trình độ mà giúp họ sống an hoà hơn, hạnh phúc hơn dù là trong nghèo đói, bệnh tật.

Khoa học khám phá ra vụ nổ Big Bang nhưng không giải thích được đâu là nguồn gốc điểm ban đầu trước khi xẩy ra bigbang? Khoa học khám phá ra Bản đồ Gen Người nhưng cũng không giải thích được về nguồn gốc của nó? Khoa học càng khám phá ra những điều vĩ đại, càng thấy có những lỗ hổng mênh mong hơn mà khoa học không thể giải thích được. Đó là lý do mà nhiều người có tôn giáo tin rằng đằng sau tất cả là một bàn tay sắp xếp của đấng Tạo Hoá toàn năng. Có thể chắc chắn rằng, những kiến thức khoa học mà chúng ta đang có vẫn còn vô cùng nhỏ bé và hạn chế so với những gì chúng ta chưa biết về thế giới này.

Có điều thú vị rằng, khi kiến thức về khoa học còn nghèo nàn, con người rất dễ tin vào tôn giáo đến mức “mê tín dị đoan”. Khi đã có chút ít kiến thức, con người tin tuyệt đối vào những kết quả từ nghiên cứu khoa học như một thước đo, một sự kiểm chứng cho mọi loại hiểu biết và trí tuệ. Nhưng khi đã là “người hiểu biết”, lại bị đặt vào những thách đố vượt ra khỏi sự tính toán bình sinh của mình, con người dần nhìn nhận ra vô vàn những bế tắc từ khoa học thực nghiệm mà nếu như chỉ tin vào khoa học thì không khác gì húc đầu vào tường. Là khi con người ngộ ra được rằng kiến thức của mình chỉ như “chiếc vỏ sò trước đại dương” và khoa học sẽ chẳng thể khám phá ra được những điều huyền bí mà thế giới này đang che giấu. Đó là lúc một người đã xây dựng được cho mình “trí huệ” và kiên định với đức tin tôn giáo minh sáng. 

Khoa học có thể tạo ra của cải vật chất, giúp nâng cao đời sống vật chất của con người nhưng khoa học không có khả năng dẫn dắt con người đến chân lý. Khoa học chỉ có thể giải quyết các vấn đề trước mắt. Nhiều khi tôi hoài nghi về sức mạnh của khoa học. Khi mà con người ta đã nói rất nhiều đến sự thông minh tuyệt đỉnh của mình với việc phát minh ra những thứ công nghệ siêu việt, trí tuệ nhân tạo AI, robot tự động, bom nguyên tử,… nhưng lại bị thua bởi một con virut “corona” bé nhỏ. Tôi đứng ở góc độ khoa học tự hỏi rằng học thuyết tiến hoá của Darwin về việc tổ tiên của Người là Khỉ có đúng hay không? khi mà mấy nghìn năm qua không thấy con vượn, con khỉ nào tiến hoá thành người.

Có một nghiên cứu về 432 nhà khoa học lớn nhất thế kỷ 19 đã chỉ ra rằng có tới 367 người là có tôn giáo và tin vào có sự tồn tại của “Thần” chiếm tới hơn 80% . Trong số đó có rất nhiều những nhà khoa học lừng danh như : Einstein, Ampere, Pasteur, Volta, Newton, Edison,… Mới thấy càng có kiến thức cao siêu, con người càng có niềm tin sâu sắc vào sức mạnh của tôn giáo trong cuộc sống của chúng ta.

Đối với một người bị bệnh nặng, khoa học có thể giúp tìm ra cách chữa trị bệnh cho họ, còn tôn giáo với sức mạnh đức tin của mình cung cấp cho họ sự yên tâm và bình an trong trong đau khổ khủng khiếp, và có nhiều trường hợp tự họ đã chiến thắng được những căn bệnh quái ác mà khoa học đã bó tay.

Có thể dễ thấy, không một dân tộc, chủng tộc nào trong thế giới này là vô thần, ngay cả đến những cường quốc như Mỹ, Trung,  Anh, Pháp, Đức,,… Vô thần chỉ xẩy ra ở từng cá nhân đơn lẻ, trong những nhóm người nhỏ bé, và chỉ là số ít trong mỗi cộng đồng dân tộc, chủng tộc. Theo một thống kê năm 2016, chỉ có khoảng 13% dân số thế giới là không có tôn giáo.

 

Tôn giáo hay khoa học gần với văn minh hơn?

Nếu như không có khoa học và lao động, thế giới này sẽ thật nghèo nàn và u tối. Nhưng nếu như không có tôn giáo con người sẽ thật bất lường và vô độ đến thế nào. Vậy nên, tôn giáo và khoa học như hai mặt của một đồng xu, hoà hợp và hữu ích song song trong cuộc sống của con người. Nếu không có khoa học sẽ chẳng có công cụ như máy tính, đèn điện, máy lạnh, ghế ngồi… cho chúng ta như hiện nay để có thể ngồi bàn về tôn giáo trong khi cách xa nhau cả ngàn cây số. Ngược lại nếu không có tôn giáo, sẽ chẳng có một xã hội đạo đức, lương thiện, bình an để mọi người có thể ngồi lại nói chuyện cùng nhau.

Khoa học giúp con người hiểu và làm giàu thế giới vật chất của mình. Tôn giáo giúp con người hiểu và làm giàu thế giới tinh thần của mình. Tôi trích dẫn câu nói của Henri Frederic Amiel “Xã hội tồn tại nhờ niềm tin, và phát triển nhờ khoa học“. Hiểu được điều này, con người có trí tuệ sẽ không sa vào tranh luận khoa học và tôn giáo cái nào có trước, có sau, cái nào quyết định cái nào. Nhà bác học Albert Einstein có một câu nói rất nổi tiếng “Khoa học mà thiếu tôn giáo thì khoa học què quặt. Tôn giáo mà thiếu khoa học thì tôn giáo mù lòa.”

Con người minh sáng hãy biết tin vào sức mạnh của khoa học nhưng đừng tin vào khoa học đến mức ngớ ngẩn, có niềm tin vào tôn giáo nhưng đừng tin vào tôn giáo đến mức mê tín. Tin vào điều gì thì cũng đều phải dựa trên cơ sở lao động chân chính, không ngừng nỗ lực. Các đời tổng thống Mỹ khi tuyên thệ nhận chức đều phải đặt tay trái trên cuốn kinh thánh, tay phải trên trái tim mình thể hiện tấm lòng phụng sự với Thiên Chúa và với Đất Nước.

Trang chủ | Update: 20/03/2020

Gửi mail Chia sẻ

Chia sẻ của bạn